Poniższy regulamin AI w klasie jest gotowy do skopiowania, dostosowania i wklejenia do wymagań przedmiotowych. Powstał tak, żeby zmieścił się na jednej stronie, dał się przeczytać uczniowi w trzy minuty i nie wymagał aktualizacji za każdym razem, gdy pojawi się nowe narzędzie. Zasady odnoszą się bowiem do rodzaju zadania, a nie do konkretnych aplikacji.
Tekst należy do działu AI w klasie i całości opisanej w głównym przewodniku AI a dziecko. Warto potraktować go jako punkt wyjścia i dopasować do specyfiki przedmiotu.
W skrócie
- Jedna strona, trzy poziomy, jeden sposób deklarowania pomocy narzędzia.
- Regulamin odnosi się do typu zadania, nie do nazw aplikacji, więc się nie starzeje.
- Każde polecenie dostaje oznaczenie poziomu, najlepiej w samym poleceniu.
- Procedura przy podejrzeniu opiera się na rozmowie, nie na wyniku narzędzia.
- Regulamin obowiązuje od dnia ogłoszenia i nie działa wstecz.
Wzór do skopiowania
Poniższy tekst można wkleić w całości albo we fragmentach. Fragmenty w nawiasach wymagają decyzji nauczyciela, bo zależą od przedmiotu i etapu edukacyjnego. Warto przeczytać go z klasą na głos przy pierwszej lekcji i zostawić w miejscu, do którego uczniowie mają dostęp przez cały rok.
Konstrukcja jest celowo prosta: definicja, trzy poziomy, sposób deklarowania, procedura sporna, konsekwencje. Nie ma tu miejsca na wyliczanie zakazanych narzędzi, bo taka lista dezaktualizuje się w kilka miesięcy i zawsze będzie niepełna.
| Punkt regulaminu | Treść do skopiowania |
|---|---|
| 1. Czego dotyczy | Zasady dotyczą wszystkich narzędzi generujących tekst, obraz, dźwięk lub kod, niezależnie od ich nazwy. |
| 2. Poziom A | Praca bez narzędzi. Obowiązuje przy pracach klasowych, wypracowaniach pisanych na czas i zadaniach sprawdzających konkretną umiejętność. |
| 3. Poziom B | Pomoc dozwolona w zrozumieniu i ćwiczeniu: wyjaśnienia, dodatkowe zadania, sprawdzenie własnego rozwiązania. Praca oddawana musi być napisana samodzielnie. |
| 4. Poziom C | Użycie dozwolone, pod warunkiem opisania, w czym narzędzie pomogło. Dotyczy projektów, prezentacji i materiałów wizualnych. |
| 5. Deklaracja | Przy poziomie C na końcu pracy umieszczam jedno zdanie: z czego skorzystałem i w jakim zakresie. |
| 6. Przy wątpliwościach | Jeśli nie wiem, jaki poziom obowiązuje, pytam nauczyciela przed oddaniem pracy. |
| 7. Procedura | Przy podejrzeniu niesamodzielności nauczyciel prosi o rozmowę o treści pracy i o materiały robocze. |
| 8. Konsekwencje | (do ustalenia w klasie, zgodnie ze statutem szkoły) |
Jak oznaczać poziomy przy zadaniach
Regulamin działa dopiero wtedy, gdy uczeń wie, który poziom obowiązuje przy konkretnym poleceniu. Najprościej dopisywać oznaczenie bezpośrednio w treści zadania, na przykład literą albo krótką formułą: praca bez narzędzi, pomoc dozwolona, użycie jawne. Zajmuje to trzy sekundy przy formułowaniu polecenia i usuwa większość późniejszych sporów.
Warto trzymać się dwóch reguł. Po pierwsze, poziom ogłaszany jest razem z zadaniem, a nie po jego oddaniu. Po drugie, przy braku oznaczenia obowiązuje poziom domyślny, który należy ustalić raz na cały rok, najlepiej jako poziom B. Sam podział opisuję szerzej w tekście AI w klasie.
Deklaracja, czyli jedno zdanie
Przy poziomie C uczeń dopisuje na końcu pracy krótką informację: co powstało samodzielnie, a w czym pomogło narzędzie. Nie chodzi o formularz ani o rozbudowaną notę, tylko o jedno zdanie w rodzaju „ilustracje zostały wygenerowane, tekst i wnioski są moje”.
Ta praktyka daje trzy rzeczy naraz. Zdejmuje z ucznia podejrzenie, daje nauczycielowi obraz rzeczywistego wkładu pracy i uczy zwyczaju, który na studiach oraz w pracy staje się standardem. Warto powiedzieć uczniom wprost, że deklaracja nie obniża oceny, bo inaczej nikt jej nie napisze. Kontekst prawny opisuję w tekście Dziecko tworzy z AI a prawa autorskie.
Procedura przy podejrzeniu
Regulamin powinien opisywać, co się dzieje, gdy nauczyciel ma wątpliwości, bo brak procedury oznacza rozstrzyganie w emocjach. Sensowna kolejność wygląda tak: rozmowa o treści pracy, prośba o materiały robocze i wersje wcześniejsze, a dopiero potem decyzja o ocenie.
Warto zapisać wprost, że wynik narzędzia wykrywającego teksty nie stanowi samodzielnej podstawy do oceny niedostatecznej. To zabezpiecza ucznia przed fałszywym oskarżeniem, a nauczyciela przed sporem, którego nie da się wygrać merytorycznie. Uzasadnienie opisuję w tekstach Wykrywacze tekstów AI w szkole i Uczeń oddał pracę napisaną przez AI.
Czego w regulaminie nie umieszczać
Po pierwsze, listy zakazanych narzędzi, bo starzeje się w kilka miesięcy i zawsze jest niepełna. Po drugie, wymogu instalowania czegokolwiek na prywatnych urządzeniach uczniów. Po trzecie, zapisów o monitorowaniu aktywności, bo to obszar wymagający odrębnej podstawy prawnej i oceny skutków, o czym piszę w tekście RODO w szkole a AI.
Warto też unikać sformułowań moralizujących. Regulamin ma opisywać, co wolno i co się dzieje po złamaniu zasad, a nie przekonywać, że korzystanie jest złe. Uczniowie odbierają takie zapisy jako niewiarygodne, zwłaszcza gdy widzą dorosłych korzystających z tych samych narzędzi w pracy.
Wdrożenie w klasie
Najlepszy moment to początek roku albo semestru, ale każdy inny też jest dobry, o ile regulamin obowiązuje od dnia ogłoszenia i nie działa wstecz. Warto przeczytać go z klasą na głos, dać uczniom pięć minut na pytania i zapisać ustalenia dotyczące konsekwencji wspólnie, bo zwiększa to szansę na przestrzeganie.
Drugim krokiem jest przekazanie tej samej informacji rodzicom, najlepiej w formie pisemnej wiadomości albo punktu na zebraniu. Rodzic, który zna zasady, wspiera je w domu, a rodzic, który dowiaduje się o nich przy problemie, zwykle staje po stronie dziecka. Strukturę takiego wystąpienia opisuję w tekście Zebranie z rodzicami o AI.
Co zrobić dziś
- Skopiuj wzór, uzupełnij punkt o konsekwencjach zgodnie ze statutem szkoły.
- Ustal poziom domyślny obowiązujący przy zadaniach bez oznaczenia.
- Dopisz oznaczenie poziomu do trzech najbliższych poleceń.
- Przeczytaj regulamin z klasą i daj pięć minut na pytania.
- Wyślij rodzicom tę samą informację w jednej wiadomości.
Czego nie robić
- Nie wypisuj nazw zakazanych narzędzi. Lista zdezaktualizuje się przed końcem semestru.
- Nie wprowadzaj regulaminu wstecz. Obowiązuje od dnia ogłoszenia.
- Nie opieraj procedury na wyniku wykrywacza. Zapisz to wprost dla bezpieczeństwa obu stron.
- Nie moralizuj w treści regulaminu. Zasady mają być techniczne, nie perswazyjne.
Najczęstsze pytania
Jak powinien wyglądać regulamin korzystania z AI w klasie?
Najlepiej na jednej stronie: czego dotyczy, trzy poziomy dozwolonego użycia, sposób deklarowania pomocy narzędzia, procedura przy podejrzeniu i konsekwencje zgodne ze statutem szkoły.
Czy wymieniać w regulaminie konkretne narzędzia?
Nie. Lista zdezaktualizuje się w kilka miesięcy i zawsze będzie niepełna. Zasady powinny odnosić się do rodzaju zadania i do tego, co uczeń wykonuje samodzielnie.
Jak uczeń ma deklarować użycie AI?
Jednym zdaniem na końcu pracy: co powstało samodzielnie, a w czym pomogło narzędzie. Warto powiedzieć wprost, że deklaracja nie obniża oceny, bo inaczej nikt jej nie napisze.
Co zapisać w procedurze przy podejrzeniu niesamodzielności?
Rozmowę o treści pracy, prośbę o materiały robocze i dopiero potem decyzję o ocenie. Warto dodać wprost, że wynik narzędzia wykrywającego teksty nie jest samodzielną podstawą oceny.
Od kiedy regulamin obowiązuje?
Od dnia ogłoszenia i nie działa wstecz. Można wprowadzić go w dowolnym momencie roku, pod warunkiem że uczniowie i rodzice zostaną o tym poinformowani.